İsrail ile Türkiye arasında Suriye üzerinden yükselen gerilimi düşürmek için Azerbaycan’ın perde arkasında diplomatik girişimlerde bulunduğu bildirildi.

İsrail merkezli Ynet’e konuşan İsrailli kaynaklar, Bakü’nün iki ülke arasındaki doğrudan temas mekanizmasını yeniden işletmek için girişimde bulunduğunu doğruladı. Azerbaycanlı yetkililerin, hem Türkiye hem de İsrail ile yakın ilişkileri nedeniyle olası bir askeri karşılaşmadan ciddi biçimde kaygı duyduğu aktarıldı.

Habere göre bir Azerbaycanlı yetkili, durumu “Siz ve Türkiye aklınızı mı kaçırdınız? Siz bizim dostumuzsunuz, Türkiye de bizim dostumuz. Allah korusun, savaşmaya başlarsanız biz ne yapacağız” sözleriyle anlattı.

Bakü’deki mekanizma yeniden kurulmak isteniyor

Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Nisan 2025’te Türkiye ile İsrail arasında doğrudan görüşmelerin başlamasına aracılık etmişti.

MİT Başkanı İbrahim Kalın liderliğindeki Türk heyeti ile dönemin İsrail Ulusal Güvenlik Danışmanı Tzachi Hanegbi başkanlığındaki İsrail heyeti Bakü’de görüşmüş, bu temasların ardından iki ülkenin Suriye’de karşı karşıya gelmesini önlemeye yönelik bir operasyonel koordinasyon mekanizması kurulmuştu.

Ynet’e göre şimdi amaç, son gerilimin ardından bu mekanizmayı yeniden etkinleştirmek ve yanlış hesaplamaların iki ülkeyi doğrudan çatışmaya sürüklemesini önlemek.

Gerilim özellikle İsrail’in 18 Ağustos’ta Suriye’nin kuzeyindeki Ebu Zuhur Hava Üssü’nü bombalamasının ardından yükseldi.

İsrail saldırıda pist ve hangarları en az sekiz bombayla hedef aldı. İsrail yönetimi, Türkiye’nin üsse insansız hava araçları ve radar sistemleri konuşlandırmaya hazırlandığı yönünde istihbarat aldığını ve saldırının Türkiye’nin Suriye’deki askeri varlığının genişlemesine karşı bir “uyarı” olduğunu savundu.

Türkiye ise Ebu Zuhur’da Türk askerlerinin bulunmadığını ve burada kalıcı bir Türk üssü kurulacağı iddiasını reddetti. Dışişleri Bakanlığı saldırıyı “Suriye’nin toprak bütünlüğünün ihlali” olarak kınadı.

Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani de İsrail tarafına saldırıdan önce bölgede kalıcı bir Türk askeri varlığı kurulmayacağının bildirildiğini söyledi. Şeybani, Türk askeri yetkililerin saldırıdan birkaç gün önce üssü ziyaret ettiğini kabul ederken bunun Türkiye-Suriye arasındaki eğitim ve uzmanlık paylaşımı kapsamındaki askeri işbirliğinin parçası olduğunu belirtti.

Suriye Dışişleri Bakanı ile Mossad Başkanı görüştü

Gerilimi azaltma girişimleri yalnızca Türkiye-İsrail hattıyla sınırlı değil.

Axios‘un üç kaynağa dayandırdığı haberine göre Suriye Dışişleri Bakanı Şeybani ile İsrail dış istihbarat servisi Mossad’ın Başkanı Roman Gofman pazar günü bir araya geldi. Görüşmenin Ebu Zuhur saldırısının ardından yükselen gerilimi düşürmek amacıyla gerçekleştirildiği belirtildi.

Suriye’de HTŞ yönetimi, İsrail saldırılarının durdurulması halinde güvenlik anlaşması müzakerelerinin yeniden başlatılabileceğini belirtiyor. HTŞ yönetimi, İsrail güçlerinin 8 Aralık 2024 öncesindeki hatlara çekilmesini ve 1974 tarihli Kuvvetlerin Ayrıştırılması Anlaşması’nın yeniden uygulanmasını istiyor. Pazar günkü ABD arabuluculuğundaki temaslarda Türkiye-İsrail geriliminin Suriye topraklarına taşınmaması da gündeme geldi.

İsrail’den Barrack’a tepki

ABD de taraflar arasında gerilimin düşürülmesi için temas yürütüyor. Ancak Ynet’e göre İsrail yönetiminde ABD’nin Suriye Özel Temsilcisi ve Ankara Büyükelçisi Tom Barrack’a karşı belirgin bir güvensizlik oluşmuş durumda.

Barrack geçen hafta İsrail’in Ebu Zuhur saldırısını “gereksiz bir tırmanma” olarak nitelendirmiş ve İsrail’in Türkiye’yi kışkırtmaya çalışmış olabileceği ihtimalini gündeme getirmişti.

Barrack, saldırının İsrail’deki seçim süreciyle bağlantılı olabileceğini de belirterek, bunun Türkiye’yi tepki vermeye zorlamayı amaçlayan “agresif” bir hamle olabileceğini söylemişti. İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz ise Barrack’ın açıklamalarına tepki göstermişti.

Barrack’ın Golan Tepeleri hakkındaki sözleri de İsrail’de yeni bir tartışma yarattı.

Cuma günü yaptığı açıklamada İsrail’in Golan Tepeleri’ni Birleşmiş Milletler kararlarına ve “uluslararası düzenin tamamına aykırı biçimde işgal etmeyi sürdürdüğünü” söyleyen Barrack, gelen tepkiler üzerine pazar günü açıklamasından geri adım attı.

Barrack, “ABD’nin Golan konusundaki politikası Başkan Trump tarafından 2019’da belirlendi ve değişmedi” diyerek Washington’ın İsrail’in Golan üzerindeki egemenlik iddiasını tanımayı sürdürdüğünü açıkladı.

İsrail, Suriye’ye ait Golan Tepeleri’ni 1967 savaşında işgal etmiş ve 1981’de tek taraflı olarak ilhak etmişti. İlhak uluslararası toplumun büyük bölümü tarafından tanınmazken, Donald Trump yönetimi 2019 yılında İsrail’in bölge üzerindeki egemenliğini tanımıştı.

soL Haber’i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.