| Adem Hüyük

Avusturya’nın göç rejimi tarihsel olarak “misafir işçi” [Gastarbeiter] modeline dayanmıştır. 1960’lı ve 1970’li yıllarda özellikle Türkiye ve eski Yugoslavya’dan gelen iş gücü, ekonomik yeniden yapılanma ihtiyacı çerçevesinde ülkeye davet edilmiştir. Bu dönemde göç, kalıcı bir toplumsal dönüşüm değil, geçici bir emek arzı mekanizması olarak kurgulanmıştır.

Ancak bu modelin temel varsayımı, yani göçün geçici olduğu düşüncesi, zaman içinde yapısal gerçekliklerle uyumsuz hale gelmiştir. İş gücü olarak gelen nüfusun ülkede kalıcılaşması, aile birleşimleri, ikinci ve üçüncü kuşakların ortaya çıkması ve sosyal entegrasyon süreçleri, Avusturya’yı fiilen çok katmanlı bir göç toplumuna dönüştürmüştür.

Buna rağmen Avusturya uzun süre politik söylem düzeyinde kendisini “göç ülkesi” olarak tanımlamaktan kaçınmış, bunun yerine “misafir işçi ülkesi” çerçevesini sürdürmüştür. Bu durum, göçün kalıcılığının siyasal ve kurumsal düzeyde geç kabul edilmesine yol açmıştır.

Bu gecikmeli tanıma süreci, günümüzde göçün güvenlik, entegrasyon ve kimlik eksenlerinde tartışılmasının tarihsel zeminini oluşturmaktadır. Dolayısıyla mevcut “güvenlikleştirme” eğilimleri yalnızca güncel siyasi rekabetin değil, aynı zamanda geçmişten devralınan yapısal bir tanıma gecikmesinin devamı olarak da okunabilir.

Göçün Güvenlikleştirilmesi ve Siyasal Çerçevenin Genişlemesi

2023 yılında dönemin Avusturya Başbakanı Karl Nehammer, 1960’lı ve 1970’li yıllarda uygulanan “misafir işçi” [Almanca: Gastarbeiter] politikasına atıfta bulunarak, benzer hataların tekrarlanmaması gerektiğini ifade etti. Başbakan, bu dönemde getirilen işçilerin önemli bir bölümünün geri gönderilmemesinin, uzun vadede öngörülmeyen yapısal ve toplumsal sorunlara yol açtığını savundu.

Bu açıklama, özellikle “geçici emek gücü” olarak tasarlanan bir politikanın kalıcı yerleşime dönüşmesinin, entegrasyon politikaları yeterince geliştirilmeden gerçekleştiği yönündeki eleştirileri yeniden gündeme getirdi. Bu çerçevede, entegrasyon süreçlerindeki eksiklikler ve sosyal uyum alanındaki gerilimlerin yalnızca bireylerden değil, devletin planlama kapasitesindeki eksikliklerden de kaynaklandığı görüşü öne çıkmaktadır.

Söz konusu değerlendirmeler, Avusturya’nın göç tarihinde sıkça tartışılan “geçici iş gücü – kalıcı toplum” çelişkisini yeniden görünür kılarken, göç politikalarının yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda uzun vadeli toplumsal planlama gerektirdiği eleştirilerini de güçlendirmektedir.

Göç meselesi son yıllarda Avusturya siyasal sistemi içinde giderek artan biçimde güvenlik eksenli bir politika alanına dönüşmüştür. Bu dönüşüm yalnızca aşırı sağın yükselişiyle açıklanamayacak kadar çok katmanlıdır; merkez sağ ve sosyal demokrat partilerin de dahil olduğu daha geniş bir siyasal yeniden konumlanmayı içermektedir.

Bu çerçevede FPÖ tarafından yoğun biçimde kullanılan “öz savunma” söylemi, göçü demografik veya sosyo-ekonomik bir olgu olmaktan çıkararak devletin ve toplumsal düzenin varlığına yönelik bir güvenlik meselesi olarak tanımlamaktadır. Ancak bu yaklaşım yalnızca marjinal bir söylem değil; ÖVP ve SPÖ gibi merkez partilerin de farklı düzeylerde uyum sağladığı daha geniş bir güvenlikleştirme rejimi içinde yeniden üretilmektedir.

Kopenhag Okulu’nun güvenlikleştirme yaklaşımı açısından bakıldığında, göçün “normal politika” alanından çıkarılarak “olağanüstü müdahale gerektiren güvenlik sorunu” alanına taşındığı görülmektedir. Sınır kontrolleri, iltica prosedürlerinin sıkılaştırılması ve geri gönderme politikaları bu sürecin kurumsal çıktılarıdır.

Dış Politikanın İçselleştirilmesi

Göçün güvenlik çerçevesine yerleşmesi yalnızca iç politik dinamiklerle sınırlı değildir. Türkiye ile Avusturya arasındaki diplomatik gerilimler, çoğu zaman doğrudan devletler arası düzeyde kalmayıp Avusturya iç siyasetinde Türkiye kökenli göçmenlerin konumuna yansıyan dolaylı etkiler üretmektedir.

Bu durum, siyaset bilimi literatüründe “dış politikanın içselleştirilmesi” olarak tanımlanabilecek bir sürece işaret eder. Göçmen topluluklar bu bağlamda ne yalnızca dış politika nesnesi ne de tamamen iç politika aktörü olarak görülebilir; iki alan arasında konumlanan ara bir siyasal kategoriye dönüşür.

Türkiye Kökenli Diaspora ve Siyasal Gerilimler

Avusturya’da yaklaşık 320 bin Türkiye kökenli göçmen yaşamaktadır. Bu grubun önemli bir bölümü Avusturya vatandaşıdır ve ülkenin ekonomik ve sosyal yapısına kalıcı biçimde entegre olmuştur. Buna rağmen göçmen toplulukların siyasal söylemde zaman zaman entegrasyon, güvenlik ve dış politika tartışmaları arasında araçsallaştırıldığı görülmektedir.

Geçmiş yıllarda Sebastian Kurz döneminde Türkiye ile yaşanan diplomatik gerilimler, Avusturya iç siyasetinde göç ve entegrasyon politikalarının sertleşmesiyle paralel ilerlemiştir. Bu süreçte cami politikaları, vatandaşlık rejimi ve bazı entegrasyon uygulamalarında daha sıkı düzenlemeler gündeme gelmiştir. Söz konusu gelişmeler, göçmen toplulukların yalnızca iç politika dinamiklerinden değil, aynı zamanda dış politika krizlerinden de doğrudan etkilendiğini göstermektedir.

Asimetrik Etki ve Politik Araçsallaştırma

Devletler arası gerilimlerin etkisi çoğu zaman simetrik değil, asimetrik biçimde göçmen topluluklara yansımaktadır. Yani Ankara ile Viyana arasındaki diplomatik krizler doğrudan devletler arasında çözülmek yerine, Avusturya’daki Türkiye kökenli bireylerin gündelik yaşam alanlarında etkiler üretmektedir.

Bu durum, göçmenlerin hem güvenlik söyleminin nesnesi hem de dış politika gerilimlerinin dolaylı taşıyıcısı haline gelmesine yol açmaktadır. Böylece diaspora toplulukları, klasik anlamda pasif bir uyum grubu olmaktan çıkarak siyasal sistem içinde stratejik bir değişken haline gelmektedir.

Avusturya örneği, göç meselesinin yalnızca aşırı sağ popülizmin bir ürünü olmadığını, aksine merkez ve çevre partiler arasında paylaşılan daha geniş bir güvenlikleştirme rejimi içinde şekillendiğini göstermektedir.

Bu rejim, göçü sürekli olarak güvenlik, düzen ve kontrol eksenine yerleştirerek siyasal rekabetin sınırlarını yeniden tanımlamaktadır.

Aynı zamanda dış politika krizlerinin iç politikaya taşınması, göçmen toplulukları bu sürecin dolaylı taşıyıcıları haline getirmektedir. Bu nedenle temel analitik soru, göçün kim tarafından araçsallaştırıldığı değil; hangi kurumsal ve yapısal mekanizmaların bu araçsallaştırmayı mümkün kıldığıdır.| ©DerVirgül

The post Avusturya’da misafir işçilikten göç toplumuna first appeared on Der Virgül.

Kaynak: https://www.dervirgul.com/analiz-yorum/avusturyada-misafir-iscilikten-goc-toplumuna/72410/

Author: Haber Euro Türk

Haber Euro Türk, Avrupa’daki Türk topluluklarına ve dünya gündemine dair güvenilir, tarafsız ve güncel haberler sunan dijital haber platformudur.