Almanya’da geçici işçilik sistemi, son yıllarda hem sendikaların hem de iş hukuku uzmanlarının tepkileriyle yeniden tartışma konusu olmaya devam ediyor. 2017 yılında getirilen 18 aylık çalışma sınırına rağmen, uygulamada birçok çalışanın uzun yıllar aynı iş yerinde “geçici statüde” tutulması kamuoyunda tepki çekiyor.
Birçok Çalışan Yıllarca Geçici Statüde Çalışmaya Devam Ediyor
Almanya’da 2017 yılında yürürlüğe giren düzenlemeyle geçici işçiler (Alm.: Leiharbeiter) için aynı iş yerinde en fazla 18 aylık çalışma sınırı getirildi. Yasal düzenlemeye göre bir işçi aynı firmada 18 ayı aşamazken, süre sonunda ya kadroya alınması ya da iş sözleşmesinin sona erdirilmesi gerekiyor. Ancak sahadaki uygulamalar, bu sınırın çeşitli yöntemlerle aşılabildiğini ve birçok çalışanın yıllarca geçici statüde çalışmaya devam ettiğini ortaya koyuyor.
18 Aylık Süre ve Kadroya Geçiş Kuralı
Yasal düzenlemeye göre geçici işçiler aynı firmada en fazla 18 ay çalışabiliyor. Bu sürenin aşılması durumunda işçinin otomatik olarak kadrolu çalışan statüsüne geçmesi gerekiyor. Ayrıca 9 ayı dolduran işçiler için “eşit ücret” (Equal Pay) uygulaması devreye giriyor. Buna göre 10. aydan itibaren aynı işi yapan kadrolu çalışanlarla aynı maaşı alma hakkı doğuyor.
Kadroya Geçiş Fiilen Zorlaştırılıyor
Uzmanlara göre düzenlemenin en tartışmalı yönü, işçilerin kadroya geçiş hakkının pratikte kolayca ertelenebilir hale gelmesi. Resmiyette 18 ay sınırı bulunsa da birçok işçi süre dolmadan farklı taşeron firmalara aktarılıyor. Kısa aralarla yeniden aynı iş yerine geri gönderiliyor ya da farklı unvanlarla aynı üretim hattında çalıştırılmaya devam ediyor. Bu nedenle birçok çalışan, aynı fabrikada fiilen yıllarca çalışmasına rağmen kadrolu statüye geçemiyor.
“Rotasyon” ve Aradan Dönüş Yöntemi
İş hukuku uzmanları, bazı firmaların “rotasyon sistemi” ile 18 aylık sınırı fiilen etkisiz hale getirdiğini belirtiyor. Bu yöntemde işçi, süre dolduğunda geçici olarak farklı bir pozisyona veya firmaya kaydırılıyor, ardından yeniden eski işine dönüyor. Stuttgartlı iş hukuku uzmanı Marcel Kott, aynı iş yerine dönüşte verilen aranın en az 3 ay 1 gün olması gerektiğini, daha kısa araların yasal sınırı aşmaya yönelik sayılabileceğini ifade ediyor.
Taşeron Zinciri ve Dolaylı İstihdam
2017 düzenlemesiyle yasaklanmasına rağmen “taşeron zinciri” uygulamalarının tamamen ortadan kalkmadığı belirtiliyor. Bağlantılı şirketler, akraba firmalar veya aynı grup altında kurulan farklı yapılar üzerinden işçilerin dolaylı şekilde aynı işte tutulabildiği iddia ediliyor.
Toplu Sözleşme İstisnaları Söz Konusu
Bazı sektörlerde toplu iş sözleşmeleri ile 18 aylık sınırın esnetilebildiği ifade ediliyor. Özellikle metal ve elektronik sektöründe süre 36 aya kadar çıkarılabiliyor. Şirket içi özel anlaşmalarla bu sürenin 48 aya kadar uzatılabildiği de belirtiliyor.
Göçmen İşçiler Yüzde 48 Oranında
Resmi verilere göre Almanya’da yaklaşık 622 bin geçici işçi bulunuyor ve bunların yaklaşık yüzde 48’i yabancı uyruklu. Bu oran, genel iş gücündeki yabancı oranının yüzde 17 oldukça üzerinde. Veriler, geçici işçiliğin özellikle göçmen işçiler için uzun süreli bir çalışma biçimine dönüştüğünü gösteriyor.
Geçici İşçiler Daha Düşük Ücret Alıyor
Sendika ve araştırma raporlarına göre geçici işçiler çoğu zaman kadrolu çalışanlara kıyasla daha düşük ücret alıyor. Ayrıca yan haklara erişimde ve iş güvencesinde önemli farklılıklar bulunduğu belirtiliyor. Bu durumun özellikle göçmen işçilerde yıllara yayılan bir belirsizlik ve kadroya geçememe sorunu oluşturduğu ifade ediliyor.
“10–12 Yıla Kadar Uzayan Geçici Çalışma Var”
Almanya’nın Köln kenti yakınlarında yaşayan ve yıllarca geçici işçi olarak çalışan Mehmet Ay*, sistemin pratikte nasıl işlediğine dair Camia Haber’e çarpıcı açıklamalarda bulundu. Ay, bazı çalışanların aynı statüde çok uzun yıllar kaldığını belirterek şu ifadeleri kullandı: “10 yıl bekleyenler var, 12 yıl sonra kadroya alınanları biliyorum. Biz 1000 Euro izin parası alıyorsak onlar 200–300 euro alıyor. Onu da sadece sendikaya üye olanlara veriyorlar misal olarak. Noel parası ve primlerde de aynı durum var. Birçok ek ödemeden yararlanamıyorlar, kar payı alma hakları ise hiç yok.”
Ay ayrıca, sistemin taşeron yapılar üzerinden sürdüğünü belirterek şu değerlendirmeyi yaptı: “Taşeron firmalar üzerinden aslında süresiz çalışma gibi bir durum oluşuyor. Bu firmalar çalışanlarla süresiz iş sözleşmelerine imza atıyor. Sonuç olarak bu firmalar ana firma için çalışıyor ve bu şekilde süresiz olarak dolaylı bir anlaşma sağlanıyor.”
Sendikalardan Denetim ve Kadro Çağrısı
Sendikalar, sistemin kötüye kullanılmasını önlemek için daha sıkı denetim çağrısında bulunuyor. ver.di ve benzeri sendikalar, işçilerin hem taşeron firmaya hem de çalıştıkları ana şirketteki işçi temsilciliklerine başvurarak hak arayabileceğini vurguluyor.(bb)
Almanya’da Yüzbinlerce İşçicinin Kanayan Yarası: “Leihfirma” Krizi Büyüyor! yazısı ilk önce CAMİA HABER üzerinde ortaya çıktı.
Author: Haber Euro Türk
Haber Euro Türk, Avrupa’daki Türk topluluklarına ve dünya gündemine dair güvenilir, tarafsız ve güncel haberler sunan dijital haber platformudur.
Haber Euro Türk sitesinden daha fazla şey keşfedin
Subscribe to get the latest posts sent to your email.